مقالات
خواص پرتقال چیست؟
مهمترین خواص پرتقال که باید از آنها باخبر باشید
پرتقال انبوهی خواص مختلف برای سلامتی دارد و تمام این خواص از لحاظ علمی نیز به اثبات رسیدهاند. پیش از هر چیز، این میوه کالری کم و فیبر فراوان دارد و بنابراین شما را برای مدتی طولانی سیر نگه میدارد. از سوی دیگر، وجود انواع ویتامین و مواد معدنی مانند ویتامین C، کلسیم، فولات و پتاسیم و همینطور ترکیباتی نظیر فنولیکها، کاروتنوئیدها و اسید سیتریک به این معنی است که میتوان منتظر آثاری مانند بهبود سلامت قلب، جلوگیری از شکلگیری سنگ کلیه، کاهش کمخونی، بهبود سلامت پوست و همچنین کمک به کاهش وزن بود. در ادامه تمام این موارد را به صورت مفصلتر بررسی میکنیم.
درخت پرتقال و ساختار شگفت انگیز آن:
پرتقال یکی از مشهورترین مرکبات در جهان است که زادگاه آن را از کشور چین یا هند و از پیوند دو میوه نارنگی و بادرنگ میدانند که علت فراگیری آن هم خواص بی نظیر پرتقال بوده است. این موضوع را بسیاری از افراد نمیدانند که پرتقال یک میوه ترکیب شده است و رنگ نارنجی خود را نیز وام دار تبار نارنگی است. این درخت پرتقال در زمان بلوغ کامل ارتفاعی در حدود ده متر دارد و برگهای آن در تمام طول سال سبز رنگ هستند؛ شکوفهای سفید و میوهای نارنجی رنگ و آبدار دارد.
جالب است بدانید که استفاده از فواید پرتقال، ابتدا از ایتالیا به اروپا بود است که ابتدا گونه ایرانی آن یعنی (orange persane) را در قرن یازدهم میلادی از ایران برده و در ایتالیا پرورش دادند؛ اما به دلیل ترشی و تلخی زیاد، چندان محبوب نشد تا آن که کشور پرتغال، گونه دیگری از این میوه را از هند برد و تکثیر کرد و در تمام غرب نیز آن را فراگیر نمود. جالب تر آن است که بدانید به همین خاطر نام این میوه نه تنها در زبان فارسی، بلکه در زبانهای یونانی، رومانیایی، ترکی، عربی، بلغاری، گرجی و گویش مردم جنوب ایتالیا به نام کشور پرتغال نزدیک است.
نکته جالب دیگر درباره خواص پرتقال، این است که ساختار سلولی بسیار شگفت انگیزی دارد. اگر دقت کرده باشید، قطعاً دیدهاید که در زیر قشای نازک آن، پالپهای کوچک شفافی قرار دارند که با نظمی مشخص به یکدیگر چسبیدهاند. شاید کمتر کسی از این موضوع آگاه باشد که هر پالپ موجود در این میوه یک سلول بسیار بزرگ است که حتی با چشم غیر مسلح نیز قابل رویت است. در واقع هر پالپ پرتقال یک سلول دارای واکوئل (کریچه) بسیار بزرگ است. در ادامه درباره انواع پرتقال و خواص آن صحبت خواهیم کرد.
خواص پرتقال برای کودکان
خواص پرتقال برای کودکان بسیار زیاد است ولی مهمترین آن مربوط به تقویت سیستم ایمنی بدن آنها است. خواص پرتقال در تقویت سیستم ایمنی، یک حقیقت علمی اثبات شده است که نهتنها برای کودکان، بلکه برای بزرگسالان نیز اهمیت بسیاری دارد. با این وجود اهمیت آن برای کودکان بیشتر است؛ زیرا سیستم ایمنی ضعیفتری دارند. بهترین راهکار برای استفاده از خواص پرتقال برای کودکان این است که هر روز صبح یک لیوان آب پرتقال تازه میل کنند و به دلیل خاصیت اسیدی آن، بهتر است بین صبحانه یا پس از آن مصرف شود تا به معده آنها آسیبی وارد نشود. همچنین از دیگر خواص پرتقال برای کودکان، خواص آنتی اکسیدانی آن است که سبب میشود به دلیل حساسیت سلولهای بدن آنها در برابر تشعشعات و رادیکالهیا آزاد، مقاومت بیشتری پیدا کنند.
خواص پرتقال در بارداری
پرتقال خونی نیز مانند سایر پرتقالها دارای مقادیر زیادی ویتامین C وکلسیم است و یک منبع بزرگ برای آنتی اکسیدان ها به حساب میآید که میتواند در دوران بارداری با وجود این مواد، یک تغذیه خوب و مفید برای تامین این مواد برای جنین و مادر باردار باشد. از خواص پرتقال در بارداری میتوان به خاصیت ضدالتهابی و آنتی اکسیدانی آن نیز اشاره کرد. همچنین با تقویت سیستم ایمنی مادر، برای پیشگیری از بسیاری از بیماریها فایده دارد.
خواص پرتقال تلخ
پرتقال تلخ یکی از میوههای بومی در شبه جزیره عربستان است که در جنوب شرقی آسیا و شرق آفریقا و همچنین سوریه نیز میوهای بومی محسوب میگردد. پرتقال تلخ خواص بسیاری دارد که به همین دلیل در پزشکی بسیار اهمیت پیدا کرده است. این میوه میتواند برای درمان آکنه و از بین بردن منافذ پوستی بسیار موثر باشد. همچنین از دیگر خواص پرتقال تلخ میتوان به خاصیت ضدقارچی آن اشاره کرد که به دلیل این خواص، از این ماده در تهیه شامپوها و ماسکهای صورت و مو استفاده میشود.
کمک سلامت قلب و عروق
به لطف ویتامینها و مواد معدنی موجود در پرتقال، این میوه میتواند کمکی زیادی به سیستم قلب و عروق برساند. پتاسیم موجود در پرتقال تاثیری مستقیم بر سدیم یا همان نمک میگذارد و بنابراین مصرف آن میتواند کاهش فشار خون را به همراه داشته باشد. زمانی که مصرف پتاسیم را بالا میبرید، سدیم بیشتری از طریق ادرار دفع خواهد شد. افزون بر این، پتاسیم از فشار وارده بر دیوارههای رگهای خونی میکاهد و بنابراین فشار خون باز هم پایینتر خواهد آمد.
با این حال باید در نظر داشت که پیشنهاد میشود روزانه ۴۷۰۰ میلیگرم پتاسیم دریافت کنید و پرتقال تنها حدود ۲۵۰ میلیگرم پتاسیم دارد. پس اگر میخواهید فشار خون خود را کاهش دهید، باید به سراغ مواد غذایی دیگر نیز بروید و پرتقال بهتنهایی کارساز نخواهد بود.
ناگفته نماند که مقادیر بالای هسپریدین در پرتقال هم میتواند بر سلامت قلب اثرگذار باشد. هسپریدین نوعی ماده فلاونوئید است که عملکرد مواد اکسنده و استرسزا را مختل میکند و خطر ابتلا به بیماریهای قلبی را کاهش میدهد.
جلوگیری از تشکیل سنگ کلیه
پرتقال حاوی ترکیباتی است که میتوانند از شکلگیری سنگهای کلیه ناشی از اگزالات کلسیم جلوگیری کنند. محققان دریافتهاند اسید سیتریک (که به مقدار قابل توجه در پرتقال پیدا میشود) فرایند شکلگیری این سنگها را مختل میکند، اما باید در نظر داشت که این تحقیق روی انسانها انجام نشده و ممکن است نیازمند بررسی بیشتری باشد.
پاپریکا دودی
- طعم دودی و دلچسب: پاپریکا دودی طعمی دودی و منحصر به فرد به غذاها میبخشد که آن را از سایر غذاها متمایز میکند.
- رنگ جذاب: پاپریکا دودی رنگی قهوهای مایل به قرمز به غذاها میدهد که زیبایی و جذابیت آنها را دوچندان میکند.
- ارزش غذایی: پاپریکا دودی سرشار از ویتامین A، ویتامین C، آنتیاکسیدانها و فیبر است که برای سلامتی مفید هستند.
- کاربردهای متنوع: پاپریکا دودی را میتوان در انواع غذاها از جمله خورشها، سوپها، سسها، سالادها، مرغ، گوشت و ماهی استفاده کرد.
پماد پیروکسیکام
کاهش خطر ابتلا به کمخونی
کمخونی که به معنی کاهش کمی یا کیفی با گلبولهای قرمز خون است میتواند به شمایل گوناگون بروز پیدا کند. کمخونی ناشی از کمبود آهن یکی از رایجترین اشکال این بیماری است و زمانی اتفاق میافتد که بدن شما به آهن کافی برای تولید گلبولهای قرمز دسترسی نداشته باشد. زمانی که این سلولهای ارزشمند را از دست میدهید، بدن نمیتواند اکسیژن کافی را به بافتها برساند و در نتیجه شاهد علائمی مانند ضعف، خستگی و سرگیجه خواهید بود.
ویتامین C میتواند سطح آهن موجود در خون را افزایش دهد و از بروز این نوع از کمخونی جلوگیری کند. ناگفته نماند که گاهی از اوقات برای برطرفسازی کمبود آهن خون از مکملهایی استفاده میشود که میتوانند اثراتی منفی بر سلامت کبد بگذارند. اما در صورت مصرف ویتامین C موجود در پرتقال میشود از این آسیبهای بالقوه به کبد جلوگیری کرد.
- خواص پرتقال واشنگتن (Washington navel):
پرتقالی ناف دار است که از جهش ژنتیکی شاخه رقمی از پرتقال سلکتا (selecta) به وجود آمده و به نوعی مادر همه پرتقالهای نافدار به شمار میرود. بسیار بزرگ، گوشتین، بدون هسته و لذیذ است.
- فواید پرتقال خونی (Moro):
پرتقالی آبدار و لذیذ با پوستی نازک به رنگ نارنجی تیره که درون آن کاملاً سرخ است و هر چه پرتقال رسیدهتر باشد، درون آن سرختر خواهد بود. از نظر خواص پرتقال، تفاوت چندانی با دیگر پرتقالها ندارد، اما میزان ویتامین سی آن کمی بیشتر از دیگر ارقام است.
- خاصیت پرتقال تامسون (Thompson navel):
پرتقالی ناف دار، درشت و محبوب در ایران است که از نظر جثه کمی کوچکتر و مخروطیتر از پرتقال واشنگتن بوده و گوشتی، آب دار و لذیذ دارد.
- خواص پرتقال والنسیا (Valencia):
پرتقالی با ابعاد متوسط و سفت است که بدون هسته بوده و بسیار آبدار است. این پرتقال با آن که از راه آمریکا به ایران رسیده اما خاستگاه آن، والنسیای اسپانیا است.
- فواید پرتقال تابستانی (Old Valencia):
نوعی از پرتقال والنسیا با همان ویژگی های ظاهری است که هم زمان با دیگر ارقام گل میدهد؛ اما میوه آن در اواخر خرداد میرسد و به همین جهت به آن پرتقال تابستانی نیز گفته میشود.
- خواص پرتقال محلی سیاورز (Siavaraz):
یکی از ارقام محلی شمال ایران که در قسمت غربی مازندران و شرق گیلان بسیار فراوان است و در سالهای اخیر بیشتر از مصرف خوراکی عادی، برای آبگیری در آبمیوه فروشیها و کارخانجات از آن استفاده میشود.
خواص پوست پرتقال در کاهش وزن
در بخش داخلی پرتقال لایهای وجود دارد که خواص بسیاری داشته و میتوان به راحتی از آن استفاده کرد. یکی از این خواص را پیشتر گفتیم که همان خواص پرتقال برای ریه است. مهمترین خواص پوست پرتقال در چربی سوزی است. موادی که در این بخش قرار دارند، به بدن در چربی سوزی و کاهش وزن کمک میکنند. به همین دلیل بسیاری از آشپزهایی که از طب سنتی نیز آگاهی دارند، از خلال پوست پرتقال در غذاهای خود استفاده میکنند تا نهتنها بوی بد گوشت و غذا گرفته شود؛ بلکه به غذا، خاصیت چربی سوزی بدهد و به کاهش وزن کمک نماید. بنابراین بدون کندن این بخش از پوست پرتقال، آن را بهصورت خلالی برش دهید و سپس اجازه دهید خشک شود. سپس از آن بهصورت خلال یا پودر، در غذای خود استفاده نمایید.
محافظت در برابر بیماریهای مزمن
افزون بر محافظت از سلامت قلب، با مصرف مداوم پرتقال و سایر مرکبات ممکن است از خود در برابر سایر بیماریهای مزمن، بهخصوص برخی از انواع سرطان و همینطور دیابت، مراقبت کنید. پژوهشها نشان میدهند رژیمهایی که مقدار زیادی از مرکبات را در بر میگیرند، میتوانند از بروز چنین سرطانهایی جلوگیری کنند:
- سرطان ریه
- سرطان دهان
- سرطان معده
- سرطان سر و گردن
روغن ضروری پرتقال
روغن ضروری پرتقال رایحهای دلچسب در اتاق آزاد میکند که میتواند خواص آنتیباکتریال قابل توجه داشته باشد. پژوهشگران دریافتهاند که روغن ضروری پرتقال میتواند با بسیاری از سویههای باکتریایی مقابله کند، چه به تنهایی و چه در ترکیب با نشاسته. بنابراین روغن ضروری پرتقال را میتوان نگهدارندهای طبیعی به حساب آورد که عمر خوراکیها را افزایش میدهد و از سلامت آنها اطمینان حاصل میکند.
چای پرتقال
برای تهیه چای پرتقال لازم است پوست این میوه را درون آب جوش قرار دهید. بعد از این، عصاره پوست پرتقال وارد چای میشود و میتوانید بدون خوردن خود پوست، از خواص آن بهرهمند شوید.
چه زمانی برای گرفتن آب پرتقال بهتر است؟
درست مثل تمام میوههای خانواده مرکبات، پرتقال اگر گرم باشد، آب بیشتری در اختیارتان میگذارد. بنابراین پیشنهاد میکنیم پرتقال را برای چند ساعت در دمای اتاق نگه دارید و سپس آب آن را بگیرید. ضمنا اگر با کف دست خود، پرتقال را روی سطحی تخت بغلتانید هم احتمالا آب بیشتری از آن بهدست بیاید. در نظر داشته باشید که ویتامین C بعد از قرار گرفتن در معرض هوا به سرعت نابود میشود، بنابراین آب پرتقال را در سریعترین زمان ممکن بنوشید.
آیا مصرف پرتقال عوارضی هم دارد؟
به صورت کلی باید گفت که مصرف پرتقال آثار جانبی بالقوه اندکی به همراه میآورد. برخی از مردم به پرتقال حساسیت دارند، اما این شکل از حساسیت به ندرت اتفاق میافتد. از سوی دیگر، افرادی که از رفلاکس یا سوزش معده رنج میبرند متوجه خواهند شد که با مصرف اسید استریک و اسید آسکوربیک موجود در پرتقال، سوزشی وخیمتر را تجربه خواهند کرد.